“`html
Antonio Gramsci ve “Canavarlar Zamanı”: Tarihsel Bir Değerlendirme
“Eski dünya yok oluyor, yeni dünya ise henüz doğmadı; şimdi canavarlar dönemi.” Bu söz, İtalyan Komünist Partisi’nin eski lideri Antonio Gramsci’ye atfediliyor ve günümüzde eski jeopolitik kavramların kaybolduğu bir zamanda, mevcut durumumuzu anlamlandırabilmek için sıkça referans alınıyor.
Son iki ay içinde, Belçika’nın sağcı başbakanı, İngiltere’den sol görüşlü bir lider ve İrlanda’daki bir bankacı gibi farklı kesimlerden birçok kişi bu ifadeyi kullandı. Yazar Rutger Bregman’da, BBC Reith Konferansı’nda yaptığı konuşmada bu alıntıya yer verdi.
Instagram’daki influencerlar takipçilerine “canavarların kazanmasına izin veremeyiz” diyerek seslenirken, LinkedIn üzerinde iş danışmanları “Gramsci aralığını” ve bunun işletme stratejileriyle ilişkisini açıklayan grafiklerle paylaşım yapıyor. Özünde, Gramsci bu ifadeyi hiç telaffuz etmemiştir ve bu cümleye yol açan çarpıcı öğelerle de ilgisi yoktur.
“Canavarlar zamanı” ifadesi, 2026 yılında yaşanan haberler hakkında duyulan tiksinti ve inançsızlık hissini etkili bir biçimde özetliyor. Bu ifade, hem güncel popüler kültürde hem de Goya’nın ünlü gravürü “Aklın Uykusu Canavarlar Doğurur” ile bağlantılı olarak gündeme geliyor.
Brunel Üniversitesi’nde siyasal düşünce uzmanı olan Peter Thomas, “Stranger Things dizisinin sona erdiğinde Demogorgon’un ortaya çıkması gibi, kıyametin günü gelmiş gibi hissediyoruz.” şeklinde bir yorumda bulunuyor.
Bununla birlikte, Gramsci’nin 1926 yılında faşist İtalya tarafından hapsedilmesinin ardından kaleme aldığı notlar, canavarlardan bahsetmiyor. Orijinal İtalyanca metinde, In questo interregno si verificano i fenomeni morbosi più svariati ifadesi yer alıyor. Bu, en yaygın İngilizce çeviride “Bu fetret döneminde çeşitli marazi işaretler ortaya çıkar” şeklinde aktarılmaktadır.
Gramsci’nin bu sözlerinin İngilizcede ilk kez 2010 yılında Sloven filozof Slavoj Žižek’in New Left Review‘deki yazısında geçtiği görülüyor. Ancak bu ifadenin kökeni belirsizliğini korumakta.
Gramsci, hapis hayatı boyunca düşündüğü konuları ifadeye dökmüş ve bu durum onun fikirlerinin günümüzde hâlâ pek çok insan üzerinde etkili olmasını sağlamıştır. Roma’daki Gramsci Enstitüsü Başkanı Silvio Pons, bu notların Gramsci’nin zihin dünyasını yansıttığını ifade ediyor.
Bu metinler, dünya çapında 40’tan fazla dile çevrilmiş ve geniş bir çevrede ilgi görmüştür. Bu bağlamda, Gramsci’nin hegemonya teorisi, egemen sınıfın çoğunluğa hükmetme şekillerinden biri olarak öne çıkıyor.
Bunun yanı sıra, Gramsci’nin düşünceleri sağ görüş tarafından da benimsenmiş ve farklı şekillerde yorumlanmıştır. Günümüzde bile siyasetteki etkileri sürmekte; sağ siyasetçiler Gramsci’nin fikirlerini referans alarak kendi politikalarını güçlendirmekte.
Sonuç olarak, “canavarlar zamanı” ifadesi pek çok düşünürü etkilemiş olabilir. Ancak bu, Gramsci’nin26 yıllarına dayanan eylemci ruhunu da körelten bir durum olarak görülmekte. Thomas, “Canavarlar aniden ortaya çıkan bilinemez olgulardır; dolayısıyla olaylara dair düşünmeyi engelleyen bir metafor olarak karşımıza çıkıyor.” derken, Gramsci’nin devrim umudunu dile getiren ifadeleri bugünün koşullarında farklı anlamlar kazanıyor.
Desteklerinize ihtiyaç var. Bu noktaya kadar geldiyseniz, bağımsız ve kaliteli yayıncılık konusunda verdiğimiz mücadeleyi hatırlamanız önemlidir. Özgürlüğün tehdit altında olduğu bir yerde, nitelikli yayın kendi alanında değer taşımaktadır. Eğer destek olursanız, bu amacımıza ulaşmamız konusunda bize büyük katkı sağlayabilirsiniz.
“`
